Natuurlijk Zutendaal is een samenwerkingsverband tussen de natuurverenigingen Limburgs Landschap, Natuurpunt, Orchis en De Ortolaan. Ze brengt deze samen en organiseren gezamenlijk heel wat activiteiten, zoals wandelingen, cursussen, beheerwerken en natuurstudie.
Het gebied ‘De vier beekvalleien’ ligt op de overgang tussen de Kempen en Haspengouw, waardoor het kenmerken heeft uit beide geografische streken. Het is een lappendeken van uitgestrekte bossen, oude vijvers, moerassen, vochtige hooilanden, (hei)schrale graslanden en droge heide.
In de kleine beekvalleien wordt volop ingezet op landschapsherstel. Limburgs Landschap heeft hier dan ook de voorbije jaren tal van werken uitgevoerd. Minder waardevolle bosjes werden gekapt om zo bloemrijke hooilanden te ontwikkelen.
Op veel percelen in het overgangsgebied bleef oude infrastructuur achter van vorige gebruikers, zoals tuinrasters, weekendverblijven met bijhorende koterijen, opritten (verharding) en grofvuil. Een groot deel hiervan werd al opgeruimd.
Een belangrijk knelpunt zijn de kunstmatige vijvers bij de voormalige weekendverblijven, waardoor het landschap vergraven is en de grondwaterhuishouding verstoord is. Het is de ambitie om een deel van deze vijvers te dempen voor vernatting en andere op natuurlijke wijze in te richten.
Omdat er geen degelijke inventaris voorhanden was, voerde Natuurlijk Zutendaal op verzoek van Limburgs Landschap een studie uit. Uit een lijst van 40 waterpartijen (poelen en vijvers) werden er 10 gekozen.
Van maart tot eind mei werden vooral amfibieën, zoals kikkers en salamanders, gemonitord. Dit gebeurde aan de hand van fuiken. In de fuiken werden ook andere dieren gevangen, zoals waterkevers, slakken en vissen. In enkele poelen werd zelfs de zeldzame vinpootsalamander aangetroffen. Deze dankt zijn naam aan de zwarte zwemvliezen aan de achterpoten van mannetjes tijdens de voortplantingsperiode.
In de zomer werden alle poelen opnieuw bezocht. Toen werd er specifiek naar libellen en waterplanten gespeurd. In een vijver groeit het zeldzame klein blaasjeskruid. Het ‘vleesetend’ waterplantje heeft gevorkte bladeren en minuscule blaasjes. In de blaasjes vangt ze waterdiertjes waar deze verteerd worden. Zo kan klein blaasjeskruid in voedselarme vijvers en vennen gedijen.
