Kunst aan de Maas: hoe een landschap kunst kan zijn en omgekeerd

Tussen 2021 en 2024 werken Z33 (Huis voor Actuele Kunst, Design en Architectuur) en RLKM (Regionaal Landschap Kempen en Maasland) samen met de Maaslandse gemeenten en tal van andere partners aan een kunstproject in het RivierPark Maasvallei.

 

In elke Maasgemeente wordt er tussen nu en 2024 gewerkt aan een kunstwerk in het landschap. Het wordt een project van een hoog artistiek niveau: de kunstwerken worden speciaal voor een plek gemaakt door professionele kunstenaars uit binnen- en buitenland. De verhalen waarop het kunstproject in het RivierPark Maasvallei gaat inzoomen, zijn de verhalen van het landschap in de brede zin van het woord.

 

Markdion

De eerste internationale naam voor het project Kunst aan de Maas is bekend. De Amerikaanse kunstenaar Mark Dion creëert in de gemeente Lanaken een levensboom met dieren en voorwerpen die verwijzen naar het omringende landschap. Streefdatum voor de realisatie hiervan is ten vroegste 30 juni 2022. 

Kunstenaar Mark Dion (New Bedford, Massachusetts, 1961) is in de Maasvallei niet aan zijn proefstuk toe. Hij wordt internationaal gelauwerd voor zijn werk waarin ecologische vraagstukken en perceptie van de natuur centraal staan. "Kunst aan de Maas heeft al een mooi traject afgelegd. Het is een ideale manier om kunst en natuur dichter bij elkaar te brengen. Via spraakmakende kunstwerken op al even indrukwekkende en vaak symbolische plekken worden bezoekers uit binnen- en buitenland in de Maasvallei keer op keer met verstomming geslagen, zoals bij het doorkijkkerkje in Borgloon. Nu gaan we ook voor het eerst de internationale toer op. Met het werk van Mark Dion halen we in de praktijk de wereld naar Limburg om Limburg aan de wereld te tonen", zegt Vlaams minister van Toerisme Zuhal Demir.

De artistieke stuurgroep koos dan ook bewust voor het werk van Dion. Het past in het DNA van het project en staat volledig in relatie tot het rivierlandschap in en om Herbricht, waar de Maasvallei en de rivier overweldigend aanwezig zijn. Tijdens het hoogwater van afgelopen juli was het letterlijk een vluchtplaats voor de dieren. Het maakt Dion’s Tree of Life des te symbolischer. 

Dion ging op de uitnodiging in en tekende een indrukwekkende sculptuur van ongeveer 8 meter hoog. Die stelt een levensboom voor met dieren, insecten en voorwerpen uit de omgeving van het kunstwerk. De boom is rijk aan betekenissen en vrij in te vullen door de bezoeker. Je kan het zien als een subjectieve stamboom van de evolutie, een mythologische levensboom die hemel, aarde en onderwereld verbindt of anders. Voor zijn keuze van dieren en insecten keek hij naar soorten die ooit voorkwamen in de Maasvallei zoals de steur of zelfs de Mosasaurus, maar ook naar soorten die er vandaag leven zoals de bever of het iconische Konikpaard. Ze hebben een natuurlijke en symbolische waarde voor het gebied. Wat de relatie tussen de dieren is, staat open voor de verbeelding van de kijker.

Burgemeester van Lanaken Marino Keulen en schepen van cultuur Dominique Terwingen: “Kunst in de open ruimte is een terrein waar in Vlaanderen nog veel kan gebeuren. Het verrijken van de publieke ruimte is een aspect van het beleid waar we in Lanaken graag mee in de spits willen lopen. We zijn dan ook fier met deze beloftevolle en zeer zichtbare keuze voor Mark Dion in Herbricht. Dat gehucht is vandaag voor de inwoners en natuurliefhebbers een soort Hof van Eden. Met de symbolische boom van Mark Dion komt de schoonheid van het gebied nog meer tot uitdrukking”.