De geschiedenis van de vrije wil - door Jaap Hage.

Al in het begin van de Bijbel wordt de vrije wil geïntroduceerd. Eva en Adam worden in de Hof van Eden door de slang verleid om te eten van de boom van de kennis van goed en kwaad. Ze konden zelf kiezen of ze dat zouden doen – ze hadden een vrije wil – en daarom was het eten van de vrucht van die boom niet alleen een onverstandige keuze, maar ook zondig.

Het centrale thema van de lezing is dat mensen zelf kunnen kiezen wat ze zullen doen, dat ze wilsvrijheid hebben. Daarom zouden mensen verantwoordelijk zijn voor hun handelen.

Dit thema heeft een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van de filosofie. Een traditionele tegenwerping tegen de opvatting dat mensen een vrije wil hebben is dat mensen deel uitmaken van de natuur. De natuur zou gedetermineerd zijn door natuurkundige wetten. Dit determinisme zou het bestaan van een vrije wil uitsluiten.

Het thema van de wilsvrijheid zal in de lezing worden behandeld vanuit een historisch perspectief, waarbij het werk van een aantal filosofen (Descartes, Spinoza, Kant en Hume), maar ook de natuurkunde (een klein beetje quantumfysica) aan de orde zal komen.

Tenslotte zal er ook aandacht zijn voor een traditie die stemt uit het oude India. Volgens die traditie, waar ook het Boeddhisme in past, berust het probleem van de vrije wil op de illusie dat er een ‘ik’ bestaat dat een vrije wil zou hebben.

Kortom, een lichtvoetige lezing over een belangrijk onderwerp, met veel stof voor debat.

Jaap Hage zal deze lezing verzorgen a.h.v. een powerpoint.

Jaap Hage is een filosoof en jurist die, toen hij nog werkte, hoogleraar was in de rechtsfilosofie aan de universiteiten van Maastricht en Hasselt. Hij is de echtgenoot van ons medelid Mevr. Loes Hage.