Uitgebreid bosbeheerplan

Het bos moet vandaag aan andere maatschappelijke verwachtingen voldoen dan 50 jaar geleden. Om op een verantwoorde manier op die wisselende behoeften in te spelen, heeft het Agentschap voor Natuur en Bos een visie uitgewerkt voor het beheer van openbare bossen. De visie erkent het belang en de cruciale rol van duurzaam bosbeheer en heeft aandacht voor de verschillende functies van het bos. De doelstelling is dan ook om al die functies op een duurzame manier met elkaar te verzoenen, zonder de draagkracht van het ecosysteem te bedreigen.

Het uitgebreid bosbeheerplan is het instrument bij uitstek om de criteria voor duurzaam bosbeheer te realiseren. Het uitgebreid bosbeheerplan geeft aan waar de gemeente en de privé-eigenaars met het beheer van het bos heen willen. Het is een uitgebreid document waarin een duurzaam beheer van het bos voor de komende 20 jaar wordt beschreven. Het beheerplan geeft aan welke ecologische, economische en sociaal-recreatieve doelstellingen de boseigenaars willen bereiken en welke werkzaamheden en ingrepen daarvoor nodig zijn. Alle werkzaamheden die in een goedgekeurd beheerplan beschreven worden, zijn niet meer vergunningsplichtig volgens het Bosdecreet.

De gemeente Lanaken beschikt sinds 2009 over een uitgebreid bosbeheerplan. De totale bosoppervlakte in het projectgebied bedraagt ca. 650 ha. De bosbestanden kunnen naargelang de bosbeheerder in twee groepen worden verdeeld. Het beheer van de gemeentebossen, een totale oppervlakte van 494,88 ha, wordt hoofdzakelijk uitgevoerd door de boswachters van het Agentschap voor Natuur en Bos in overleg met de gemeentelijke milieudienst. De totale oppervlakte van de privébestanden in dit beheerplan bedraagt 156,09 ha. Deze privé-eigenaars zijn aangesloten bij de Bosgroep Hoge Kempen, die een adviserende en coördinerende functie vervult m.b.t. beheeringrepen en gezamenlijke houtverkopen.

Het gemeentebestuur besteedt vooral aandacht aan duurzame houtopbrengst, de bestrijding van Amerikaanse vogelkers, de omvorming van homogene naaldbossen naar een meer natuurlijk loofbostype, het behoud van de historische dreven, het onderhouden van bospoelen, de aanleg van bosranden en ten slotte de toegankelijkheid van de gemeentebossen.

De bossen in het Nationaal Park Hoge Kempen bestaan voor het overgrote deel uit aangelegde productiebossen. Gedurende de twintigste eeuw, tot omtrent de jaren zeventig, was het bosbeheer hoofdzakelijk gericht op het produceren van hout voor de industrie. Natte gebieden werden hiervoor drooggelegd, er werd geëxperimenteerd met exoten zoals Amerikaanse eik, Corsicaanse den en Amerikaanse vogelkers, een dicht boswegennet werd aangelegd, bossen werden kaalgekapt en herbeplant met vaak eenzelfde boomsoort. Soorten die hier van nature thuishoorden zoals Zomereik, Ruwe berk en Beuk waren destijds voor de mijnbouw niet interessant. Ze groeiden te traag of hadden geen economische waarde. Dit heeft voor gevolg dat een groot aantal van onze huidige bossen eenvormig en structuurarm zijn.

Actueel vraagt de samenleving veel meer van het bos dan enkel hout. Het moet er aangenaam wandelen, fietsen en paardrijden zijn. Ook de aandacht voor ecologie droeg er toe bij dat we op korte termijn (enkele tientallen jaren) helemaal anders zijn gaan kijken naar onze bossen.

Het streefbeeld voor veel van onze bossen is dan ook serieus bijgesteld en een omvormingsbeheer is dan ook aan de orde. Er is gekozen voor een gericht ingrijpen. Dit houdt in dat er op korte termijn meer bosbeheerwerken worden uitgevoerd dan pakweg 10 jaar geleden. Amerikaanse vogelkers en Amerikaanse eik zullen op grote schaal gekapt worden, zodat inheemse boomsoorten zich opnieuw kunnen vestigen en er zo een structuurrijk bos ontstaat.

De kappingen lijken op het eerste zicht heel wat schade toe te brengen aan het bos. Het zijn echter vooral de wegen (en bijgevolg ook de bezoeker) die schade ondervinden. In het bosperceel waar de kapping plaatsvindt, wordt de schade zoveel mogelijk beperkt. De harvester en uitrijcombinatie rijden enkel op de aangeduide pistes, dit om zo weinig mogelijk bodemverdichting te veroorzaken. Het gekapte hout wordt getransporteerd over de bestaande boswegen die op een aantal plaatsen beschadigd werden. Een gedeelte van de inkomsten van de houtverkoop wordt gebruikt om deze beschadigde wegen opnieuw op te knappen (nivelleren). Het Agentschap voor Natuur en Bos volgt deze herstelwerken op.